Hướng dẫn chế độ thực tập kỹ năng tại Nhật và dành cho thực tập sinh【2026 — Chuyển sang Ikusei Shuro】

Chế độ thực tập kỹ năng là tư cách lưu trú nhằm mục đích chuyển giao kỹ năng học được tại Nhật về nước. Trong khi tạo cơ hội tích lũy kỹ năng khi đi làm, nếu không hiểu cơ chế của chế độ và quyền lợi của bản thân, bạn có thể bị thiệt thòi. Bài này tổng hợp những kiến thức cơ bản mà thực tập sinh cần biết, bao gồm cả quá trình chuyển đổi sang chế độ Ikusei Shuro (育成就労) được quyết định bởi cải cách pháp luật năm 2024.

① Chế độ thực tập kỹ năng là gì

Thực tập kỹ năng là chế độ nhằm mục đích đóng góp quốc tế thông qua chuyển giao kỹ năng cho các nước đang phát triển. Phần lớn theo mô hình giám sát tập thể: tổ chức phái cử ở nước gốc → tổ chức giám sát ở Nhật → cơ sở tiếp nhận (doanh nghiệp, trang trại…). Cũng tồn tại mô hình doanh nghiệp trực tiếp tiếp nhận gọi là "mô hình doanh nghiệp độc lập".

② Thời hạn lưu trú và ba loại (Loại 1, 2 & 3)

Tiến từ Loại 1 đến Loại 3 cho phép lưu trú tối đa 5 năm (tuỳ theo nghề nghiệp và hoàn cảnh cá nhân).

③ Vai trò của tổ chức giám sát, cơ sở tiếp nhận và OTIT

• Tổ chức giám sát: tổ chức phi lợi nhuận giám sát việc tiếp nhận, hướng dẫn cơ sở tiếp nhận và tiếp nhận tư vấn
• Cơ sở tiếp nhận: doanh nghiệp hoặc cơ sở thực tế thực hiện việc đào tạo kỹ năng
• Tổ chức Thực tập kỹ năng người nước ngoài (OTIT): pháp nhân được ủy quyền bảo đảm vận hành đúng đắn chế độ. Phê duyệt kế hoạch thực tập, bảo vệ thực tập sinh và cung cấp dịch vụ tư vấn bằng tiếng mẹ đẻ

④ Quyền lợi và bảo vệ của thực tập sinh kỹ năng

Thực tập sinh kỹ năng cũng là người lao động. Luật tiền lương tối thiểu, Luật tiêu chuẩn lao động và các văn bản luật lao động khác đều áp dụng cho họ.

• Trả lương dưới mức tối thiểu hoặc không trả tiền làm thêm giờ có thể vi phạm pháp luật
• Tịch thu hộ chiếu hoặc thẻ lưu trú, ép buộc tiết kiệm là những hành vi bị cấm
• Bạo lực, quấy rối hay bị ép làm việc khác hợp đồng đều là căn cứ để yêu cầu tư vấn

⑤ Có thể chuyển việc (thay đổi nơi thực tập) không?

Về nguyên tắc, thực tập kỹ năng phải tiếp tục tại cùng một cơ sở tiếp nhận theo đúng kế hoạch, vì vậy việc tự ý chuyển việc theo ý muốn cá nhân về nguyên tắc là không được phép. Tuy nhiên, trong trường hợp bất khả kháng như cơ sở tiếp nhận phá sản, lý do kinh doanh, hoặc vi phạm nhân quyền, tổ chức giám sát hoặc OTIT có cơ chế hỗ trợ chuyển nơi thực tập. Hãy tư vấn OTIT trước tiên.

⑥ Chuyển sang tư cách Kỹ năng đặc định

Những người hoàn thành tốt Thực tập kỹ năng Loại 2 trong một số trường hợp có thể chuyển sang Kỹ năng đặc định Loại 1 trong lĩnh vực liên quan với miễn bài kiểm tra kỹ năng và bài kiểm tra tiếng Nhật. Điều này có thể giúp làm việc tại Nhật tổng cộng lâu hơn.

• Lĩnh vực và điều kiện có thể chuyển sang phụ thuộc vào mối liên hệ giữa nghề thực tập và lĩnh vực Kỹ năng đặc định
• Hỏi cơ sở tiếp nhận hoặc tổ chức hỗ trợ đã đăng ký về thủ tục và giấy tờ sẽ thuận lợi hơn

⑦ Chuyển sang chế độ Ikusei Shuro (dự kiến khoảng năm 2027)

Cải cách pháp luật năm 2024 đã quyết định chế độ Thực tập kỹ năng sẽ chuyển đổi sang chế độ Ikusei Shuro (育成就労 — Chế độ việc làm phát triển kỹ năng). Thời gian thi hành dự kiến khoảng năm 2027, và chi tiết sẽ được quy định trong các chính lệnh, bộ lệnh tương lai.

• Mục đích được làm rõ là "đảm bảo và phát triển nhân lực"
• Thiết kế chế độ hướng đến đào tạo người lao động đạt tiêu chuẩn Kỹ năng đặc định Loại 1 trong 3 năm theo nguyên tắc
• Dự kiến cho phép chuyển nơi làm việc theo ý muốn cá nhân trong một số điều kiện nhất định
• Lĩnh vực tiếp nhận dự kiến được điều chỉnh phù hợp với Kỹ năng đặc định

Các biện pháp chuyển tiếp dành cho những người đang lưu trú với tư cách Thực tập sinh kỹ năng dự kiến sẽ được cơ quan nhà nước thông báo theo đúng chi tiết của chế độ mới. Hãy kiểm tra thông tin mới nhất trên trang web chính thức của OTIT và Cục Quản lý xuất nhập cảnh.

⑧ Nơi cần liên hệ khi gặp khó khăn

• Dịch vụ tư vấn tiếng mẹ đẻ của OTIT: tư vấn về thực tập kỹ năng (hỗ trợ nhiều ngôn ngữ)
• Văn phòng thanh tra tiêu chuẩn lao động: lương chậm, làm thêm quá giờ và các vấn đề lao động khác
• Trung tâm hỗ trợ người nước ngoài lưu trú (FRESC): tư vấn toàn diện về lưu trú và cuộc sống
• Japan Legal Support Centre (Houterasu): dịch vụ tư vấn các vấn đề pháp lý

Câu hỏi thường gặp

Có thể chuyển việc trong thời gian thực tập kỹ năng không?Việc tự ý chuyển việc theo ý muốn cá nhân về nguyên tắc là không được phép. Tuy nhiên, trong trường hợp bất khả kháng như cơ sở tiếp nhận phá sản hay vi phạm nhân quyền, tổ chức giám sát hoặc OTIT có cơ chế hỗ trợ chuyển nơi thực tập. Hãy liên hệ dịch vụ tư vấn tiếng mẹ đẻ của OTIT trước tiên.

Có thể chuyển từ thực tập kỹ năng sang kỹ năng đặc định không?Những người hoàn thành tốt Thực tập kỹ năng Loại 2 trong một số trường hợp có thể chuyển sang Kỹ năng đặc định Loại 1 trong lĩnh vực liên quan với miễn thi. Lĩnh vực và điều kiện có thể chuyển sang phụ thuộc vào nghề thực tập, vì vậy hãy hỏi cơ sở tiếp nhận hoặc tổ chức hỗ trợ đã đăng ký.

Lương của tôi thấp hơn mức tối thiểu, có vi phạm pháp luật không?Thực tập sinh kỹ năng là người lao động và được bảo vệ bởi Luật tiền lương tối thiểu và Luật tiêu chuẩn lao động. Trả lương dưới mức tối thiểu hoặc không trả tiền làm thêm giờ có thể vi phạm pháp luật. Bạn có thể tư vấn với dịch vụ tiếng mẹ đẻ của OTIT hoặc Văn phòng thanh tra tiêu chuẩn lao động.

Chế độ Ikusei Shuro thực hiện thì có gì thay đổi?Cải cách pháp luật năm 2024 quyết định chuyển đổi thực tập kỹ năng sang Ikusei Shuro. Mục đích được làm rõ là đảm bảo và phát triển nhân lực, dự kiến có sửa đổi bao gồm cho phép chuyển nơi làm việc theo ý muốn trong một số điều kiện. Thời gian thi hành dự kiến khoảng năm 2027, nhưng chi tiết sẽ được quy định trong các chính lệnh, bộ lệnh tương lai.